fa اثربخشی برنامۀ آموزشی نظام ارتباطی تبادل تصویر بر مهارت‌های اجتماعی و اختلال‌های هیجانی-رفتاری دانش‌آموزان با اختلال طیف ‌درخودماندگی اتيسم Autism اصیل پژوهشی Original Article <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:b,serif"><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">زمینه و هدف</span></b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">: اختلال طیف ‌درخودماندگی یک اختلال عصبی‌ـ‌رشدی است که اصولاً بر ادراک فرد و نحوۀ معاشرت او با دیگران تأثیر می‌گذارد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثربخشی برنامۀ آموزشی </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">نظام ارتباطی تبادل تصویر </span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">(پکس) بر مهارت‌های اجتماعی و اختلال</span><span calibri="" dir="LTR" style="font-family:">‌</span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">های هیجانی‌ـ‌رفتاری دانش‌آموزان با اختلال طیف ‌درخودماندگی بود.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:b,serif"><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">روش</span></b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">: روش پژوهش نیمه‌ آزمایشی با استفاده از طرح پیش‌آزمون‌ـ‌پس‌آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. جامعۀ آماری، </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۶۰</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">نفر از دانش‌آموزان استثنایی با اختلال طیف ‌درخودماندگی در مدارس استثنایی شهر کرمانشاه در سال تحصیلی </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۱۴۰۳</span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">ـ</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۱۴۰۲</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">بود که از میان آن‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۵۲</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">نفر انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی (</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۲۶</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">نفر) و گواه (</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۲۶</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">نفر) جای‌دهی شدند. گروه آزمایشی طی </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۶۴</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">جلسۀ آموزشی به مدت </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۲</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">ماه تحت آموزش قرار گرفتند و به گروه گواه در این مدت آموزشی داده نشد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسش‌نامۀ مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری گرشام و الیوت ـ نسخۀ آموزگار (</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۱۹۹۰) </span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">بود. به‌منظور تحلیل یافته‌های پژوهش از واریانس با اندازه‌گیری مکرر استفاده شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:b,serif"><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">یافته‌ها</span></b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">: نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان داد برنامۀ آموزشی نظام ارتباطی تبادل تصویر بر بهبود مهارت‌های اجتماعی و کاهش اختلالات هیجانی‌ـ‌رفتاری دانش‌آموزان با اختلال طیف ‌درخودماندگی تأثیر معناداری دارد </span></span></span></span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">(0/05></span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" style="font-family:">p</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">).</span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:b,serif"><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">بحث و نتیجه‌گیری</span></b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">: با استناد به یافته‌ها پیشنهاد می‌شود برنامۀ آموزشی </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">نظام ارتباطی تبادل تصویر </span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">در کنار سایر مداخلات درمانی، به‌منظور بهبود مهارت‌های اجتماعی و کاهش اختلالات هیجانی‌ـ‌رفتاری دانش‌آموزان استثنایی با اختلال طیف ‌درخودماندگی در برنامه مداخلات مدارس گنجانده شود.</span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <div class="WordSection1"> <div class="WordSection1"> <div class="WordSection1"> <div class="WordSection1"> <div class="WordSection1"><span style="page:WordSection1"><span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" style="font-family:"><b><span style="font-size:13.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Background and purpose</span></span></span></b><span style="font-size:13.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder that primarily affects an individual&#39;s perception and social interaction patterns. The purpose of this study was to investigate the effectiveness of <span style="background:white">the picture exchange</span> <span style="background:white">communication system</span> (PECS) educational program on the social skills and emotional&ndash;behavioral disorders of students with Autism Spectrum Disorder.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" style="font-family:"><b><span style="font-size:13.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Materials and Methods</span></span></span></b><span style="font-size:13.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: The study employed a quasi-experimental design with a pre-test, post-test, and follow-up control group. The statistical population consisted of 60 students with ASD enrolled in special education schools in Kermanshah during the 2023&ndash;2024 academic year A sample of 52 students was <span style="background:white">selected through</span> convenience sampling method and then randomly assigned to either an experimental group (n=26) or a control group (n=26). The experimental group participated in 64 PECS training sessions over a two-month period, whereas the control group received no intervention <span style="background:white">during the study period</span>. Data were collected <span style="background:white">using Teacher Form</span> of the Social Skills Rating System (SSRS; Gresham & Elliott, 1990), which assesses both social skills and problem behaviors. To analyze the findings, Repeated Measures Analysis of Variance (ANOVA) was conducted.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break" contenteditable="false"></div><span style="font-size:14pt"><span style="line-height:115%"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" style="font-family:"><b><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Results: </span></span></span></span></b><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The results of the data analysis indicated that the PECS educational program had a statistically significant effect on improving of social skills and the reducing of emotional&ndash;behavioral disorders in students with ASD (p < 0.05).</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:115%"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" style="font-family:"><b><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Conclusion: </span></span></span></span></b><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Based on the findings, incorporating the PECS educational program into comprehensive intervention program, alongside other therapeutic approaches is recommended to improve social skills and reducing emotional&ndash;behavioral disorders in students with Autism Spectrum Disorder.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> </div> </div> </div> اختلال طیف ‌درخودماندگی, اختلالات عصبی‌ـ‌رشدی, اختلالات هیجانی‌ـ‌رفتاری, برنامۀ آموزشی نظام ارتباطی تبادل تصویر (پکس), مهارت‌های اجتماعی. Autism Spectrum Disorder (ASD), Emotional and Behavioral Disorders, Neurodevelopmental Disorders, Picture Exchange Communication System (PECS), Social Skills 3 20 http://exceptionaleducation.ir/browse.php?a_code=A-15-4299-2&slc_lang=fa&sid=1 Keivan Kakabraee کیوان کاکابرایی kakabraee@gmail.com 3230708350 100319475328460018345 No Islamic Azad University واحد کرمانشاه دانشگاه آزاد اسلامی Reza Sharif Mirani رضا شریف میرانی rshm1121@gmail.com 3242047621 0009-0001-4095-3821 Yes Islamic Azad University واحد کرمانشاه دانشگاه آزاد اسلامی